Książeczka sanepidowska, jeszcze kilka lat temu wymagana od osób pracujących w gastronomii, opiece nad dziećmi czy kosmetyce, przeszła pewne zmiany. W 2008 roku zastąpiły ją badania sanitarno-epidemiologiczne, które mają na celu weryfikację zdrowotną pracowników.
Czym jest badanie sanitarno-epidemiologiczne?
Od 2008 roku obowiązek posiadania "książeczki sanepidowskiej" zastąpiło badanie sanitarno-epidemiologiczne. Zmiana ta wynika z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych. Chociaż dawna książeczka sanepidowska już nie obowiązuje, wymóg wykonania badań pozostał ten sam. Obecnie zamiast książeczki pracownicy otrzymują zaświadczenie lekarskie, potwierdzające ich zdolność do pracy w danym środowisku.
Jak wyrobić zaświadczenie sanitarno-epidemiologiczne?
Proces uzyskania zaświadczenia jest stosunkowo prosty, ale wymaga kilku kroków:
- Skierowanie od pracodawcy – pierwszym krokiem jest otrzymanie skierowania na badanie sanitarno-epidemiologiczne od pracodawcy. Dokument ten jest niezbędny do przeprowadzenia dalszych działań.
- Wizyta w stacji sanitarno-epidemiologicznej – następnie należy udać się do najbliższej stacji sanitarno-epidemiologicznej w swoim mieście lub powiecie. Stacje te dostępne są w większych miastach, a ich lista znajduje się na stronach internetowych lokalnych sanepidów.
- Przekazanie próbek do badania – w stacji sanitarno-epidemiologicznej zostaną pobrane trzy próbki kału. Czas oczekiwania na wyniki wynosi od jednego do dwóch tygodni. Próbki te są badane na obecność bakterii, które mogą stanowić zagrożenie epidemiologiczne.
- Wizyta u lekarza medycyny pracy – po uzyskaniu wyników badań należy udać się do lekarza medycyny pracy, który wystawi zaświadczenie potwierdzające zdolność do pracy.
Koszt badań sanitarno-epidemiologicznych
Koszt uzyskania zaświadczenia sanitarno-epidemiologicznego w 2024 roku może wynosić od 200 do 500 zł za badanie laboratoryjne na obecność bakterii i innych patogenów. Następnie wizyta u lekarza medycyny pracy, która jest niezbędna do uzyskania ostatecznego zaświadczenia, to dodatkowy koszt od 100 do 300 zł, w zależności od lokalizacji. Zazwyczaj pracodawca jest zobowiązany do pokrycia tych kosztów, jednak niektóre firmy mogą oczekiwać, że pracownik pokryje je sam.
Testy na nosicielstwo – na co zwracają uwagę?
Badania sanitarno-epidemiologiczne mają na celu wykrycie nosicielstwa bakterii takich jak:
- Salmonella
- Shigella
- Prątki duru brzusznego
- Prątki gruźlicy
Pracodawca ma obowiązek egzekwowania badań sanitarno-epidemiologicznych od swoich pracowników. Dokumentacja potwierdzająca ich przeprowadzenie jest wymagana przez państwowe organy sanitarne, które mogą przeprowadzać kontrole w zakładach pracy.
Kto musi posiadać zaświadczenie sanitarno-epidemiologiczne?
Obowiązek posiadania zaświadczenia sanitarno-epidemiologicznego dotyczy wielu zawodów, przede wszystkim tych związanych z gastronomią, służbą zdrowia oraz branżą kosmetyczną. Poniżej znajduje się lista stanowisk, na których wymagane jest takie zaświadczenie:
- Kelner/kelnerka
- Kucharz
- Fryzjer/fryzjerka
- Opiekun/opiekunka dziecięca
- Nauczyciel przedszkolny
- Piekarz/cukiernik
- Kosmetyczka/kosmetolog
- Hostessa
Czy zaświadczenie działa za granicą?
Zaświadczenie sanitarno-epidemiologiczne nie jest uznawane poza granicami Polski. W innych krajach wymogi sanitarne różnią się, dlatego w przypadku pracy za granicą można być poproszonym o przejście odpowiednich badań lekarskich, jednak nie będą one takie same jak te wykonywane w Polsce.
Zaświadczenie sanitarno-epidemiologiczne to obowiązkowy dokument dla osób pracujących w sektorach, gdzie higiena i zdrowie są kluczowe. Proces jego uzyskania wymaga skierowania od pracodawcy, wykonania badań w stacji sanepidu oraz konsultacji z lekarzem medycyny pracy. Choć dokument ten nie jest uznawany za granicą, to w Polsce stanowi niezbędne zabezpieczenie zdrowotne zarówno dla pracowników, jak i dla klientów czy pacjentów. Koszty związane z jego uzyskaniem powinny być pokrywane przez pracodawcę, chociaż w praktyce bywa różnie.
